İsviçre’de vatandaşlar, ülkenin kalıcı tarafsızlık statüsünün anayasaya işlenmesi ve dış yaptırımlara katılımın sınırlandırılması ile yerli gıda üretiminin artırılmasını öngören iki ayrı halk girişimi hakkında sandığa gidiyor.
İsviçre’de bugün tarafsızlık, dış yaptırımlar ve gıda güvenliği konularını kapsayan referandum düzenleniyor. Sonuçların pazar günü öğleden sonra açıklanması bekleniyor.
İlk teklifin sahibi, sağ muhafazakâr kesime yakın bir sivil toplum kuruluşu. Kuruluş, ülkenin kalıcı ve silahlı tarafsızlık statüsünün anayasada resmileştirilmesini, bu ilkenin uygulanması için ise ek ve sıkı kuralların kabul edilmesini talep ediyor.
Öneriye göre İsviçre, askeri nitelikli veya savunma amaçlı hiçbir blok ya da ittifaka üye olamayacak, bu tür yapılarla herhangi bir şekilde iş birliği kuramayacak. Bu yasaktan yalnızca ülke doğrudan saldırıya uğradığında veya böyle bir saldırı tehdidiyle karşı karşıya kaldığında vazgeçilebilecek. Ayrıca tasarı, İsviçre’nin diğer devletler arasındaki silahlı çatışmalara taraf olmasını da engelliyor.
Girişimi destekleyenlere göre bu adım ülkenin güvenliğini artıracak; zira diğer devletler katı tarafsız konuma saygı gösterecek. Karşı çıkanlar ise günümüz koşullarında tarafsızlığı gerekçe göstererek saldırganla kurbanı bir tutmanın yanlış olacağını savunuyor.
Teklifin ikinci bölümü kabul edilirse İsviçre, savaşa taraf olan devletlere karşı herhangi bir yaptırım uygulamayacak. Bu kural, yalnızca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının uygulanması ve yaptırımlardan kaçınmanın önlenmesine yönelik durumlarda geçerli olmayacak; söz konusu devletlerle ticaret ise mevcut seviyede sürdürülecek.
Bu girişimin gündeme gelmesi, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik askeri harekâtının ardından Bern hükümetinin izlediği politikaya dair süregelen tartışmalarla ilişkilendiriliyor. Zira o tarihten bu yana İsviçre, Avrupa Birliği’nin Moskova’ya yönelik yaptırımlarının büyük bölümüne katılmış durumda. Hükümet ve parlamento bu girişime karşı çıkıyor; mevcut mevzuatın tarafsızlığı yeterince koruduğunu, yeni yasakların ise ülkenin değişen uluslararası koşullara hızlı tepki verme kabiliyetini zayıflatacağını öne sürüyor.
İkinci girişim ise gıda güvenliğine odaklanıyor ve yurt içi üretimin toplam tüketimin en az yüzde 70’ini karşılamasını şart koşuyor. Tasarıda ayrıca bitkisel bazlı gıda üretiminin artırılması, kimyasal gübre ve zirai ilaç kullanımının azaltılması, su kaynaklarının, toprak varlıklarının ve biyolojik çeşitliliğin korunması öngörülüyor. Bu hedeflere on yıllık bir süre içinde ulaşılması planlanıyor.
Hükümet ve parlamento bu ikinci girişime de olumsuz yaklaşarak, uygulamaya konması halinde tarım sektörünü ve vatandaşların beslenme alışkanlıklarını ciddi şekilde etkileyeceğini, üstelik öngörülen sürede istenen sonuçlara ulaşmanın gerçekçi olmadığını belirtti.
Her iki girişimin de yasalaşabilmesi için yalnızca oy çokluğu yeterli olmuyor; kantonların çoğunluğunun da onayı gerekiyor.
