Azerbaycan, 2026 yılının ocak-eylül döneminde alüminyum ve alüminyum ürünleri ihracatından 219,61 milyon dolar gelir elde etti. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 41 artışa işaret ediyor.
Ülkenin alüminyum ihracat geliri bir yıl önce 155,79 milyon dolar seviyesindeydi. Dokuz aylık dönemde bu rakam 63,82 milyon dolar artarak 219,61 milyon dolara yükseldi. İhraç edilen ürün miktarı da 55,22 bin tondan 62,20 bin tona çıkarak yüzde 13 büyüdü.
Tonaj başına ortalama satış fiyatı ise 2.821 dolardan 3.530 dolara yükseldi; bu da yaklaşık yüzde 25,1’lik bir fiyat artışına denk geliyor. Yalnızca yerli üreticilerin yurt dışına gönderdiği mallar dikkate alındığında, dokuz ayda 60,8 bin tonun üzerinde, 213,2 milyon dolar değerinde alüminyum ürünü satıldı; bu da parasal bazda yüzde 38,5, miktar bazında ise yüzde 11,2 artış anlamına geliyor.
İç üretim yarıdan fazla büyüdü
İstatistik Komitesi, söz konusu dönemde ülkede 55,87 bin ton alüminyum ürünü üretildiğini, bir önceki yılın aynı döneminde bu rakamın 36,94 bin ton olduğunu açıkladı. Buna göre üretim yüzde 51,2 oranında arttı. Kalınlığı 0,20 milimetreden fazla olan levha, sac, şerit ve bant türü ürünlerin üretimi özellikle hızlı yükseldi: 29,85 bin tondan 45,80 bin tona, yani yüzde 53,4. Buna karşılık işlenmemiş alüminyum alaşımlarının üretimi 24,78 bin tondan 14,52 bin tona geriledi.
Londra Metal Borsası’nın 18 Kasım verilerine göre bir ton alüminyumun spot teslim fiyatı 3.095 dolar, üç aylık vadeli kontratlarda ise 2.865 dolar seviyesinde bulunuyor. Hollanda merkezli ING Bank, ortalama fiyatın 2026’da 3.255 dolar, 2027’de ise 2.888 dolar olmasını öngörüyor. JPMorgan ise Orta Doğu’daki fabrika duruşları ve Çin’deki üretim kapasitesi kısıtlamalarının fiyatları yüksek seviyede tutabileceğini vurguluyor.
Azeralüminium’un ihracatı ve yeni devlet programı
Azeralüminium, dokuz ayda 147,3 milyon dolarlık ürün ihraç etti; bu rakam bir önceki yıla göre 55,1 milyon dolar, yani yüzde 59,8 artış gösterdi. Şirketin ana üretim tesisi olan ve Azerbaycan’ın ikinci büyük şehri Gence’de bulunan Gence Alüminyum Kompleksi’nde elektroliz, anot işleme, metal döküm, kesintisiz haddeleme fabrikaları ile basınçlı işleme-boyama tesisi faaliyet gösteriyor. Kompleksin birincil alüminyum üretiminde yıllık kapasitesi 54 bin ton.
Bunun yanı sıra, Bakü yakınlarındaki sanayi kenti Sumgayıt’taki STP Aluminium fabrikası profil ile kapı-pencere sistemleri üretirken, Bakü’deki Alumeks şirketi alüminyum profillerin üretimi ve boyanmasıyla ilgileniyor; bu şirketin aylık kapasitesi 500 ton.
Devlet Başkanı İlham Aliyev’in imzaladığı 23 Eylül 2026 tarihli kararnameyle madencilik ve metalurji alanında 2027-2030 yıllarını kapsayan bir kalkınma programı onaylandı. Ekonomi Bakanı Mikayıl Cabbarov, Azeralüminium’un yıllık ihracatının 2025’teki 252 milyon manattan 2030 yılına kadar 510 milyon manata, yani yaklaşık iki katına çıkarılması gerektiğini açıkladı. Programda ayrıca Gence’deki elektroliz fabrikasının üretim kapasitesinin 50 bin tondan 100 bin tona, haddeleme ürünleri kapasitesinin ise 20 bin tondan 50 bin tona yükseltilmesi ile yeni bir kalsinasyon ve anot pişirme tesisinin kurulması öngörülüyor.
Genel hedeflere göre, madencilik ve metalurji sektörünün yıllık ihracat potansiyeli 2030 yılına kadar 1,3 milyar manattan 3,4 milyar manata çıkarılacak, sektörün gayrisafi yurt içi hasıladaki payı ise 700 milyon manattan 1,8 milyar manata ulaştırılacak. Bu amaçla 2027-2030 döneminde 5,3 milyar manat tutarında yatırım planlanıyor: bunun 1,1 milyar manatı devlet bütçesinden, 2,2 milyar manatı devlet şirketlerinden, 2 milyar manatı ise özel sermaye ve kredi kaynaklarından karşılanacak. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 22 Eylül’de düzenlenen bir toplantıda programın her yıl sağlaması gereken net mali getirinin 1 milyar manatı aşması gerektiğini kaydetti.

