Azerbaycan’da mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOB) satışlardan elde ettiği toplam kâr 2025 yılında 2,74 milyar manat, yani yüzde 42,6 gerileyerek 3,68 milyar manat seviyesine indi. Gerileme işletmelerin tüm büyüklük kategorilerinde görüldü.
Banker.az’ın hesaplamalarına göre, KOB’ların kârlılık oranı da 2024 yılına kıyasla belirgin biçimde zayıfladı: Oran yüzde 23,4’ten yüzde 11,7’ye düştü. En sert gerileme küçük ölçekli işletmelerde yaşandı; bu grupta kârlılık yüzde 33,2’den yüzde 11,2’ye geriledi.
İşletme büyüklüğü kategorilerine bakıldığında, mikro işletmelerin kârı yüzde 35,8 azalarak 239,3 milyon manata, küçük işletmelerin kârı yüzde 43,4 azalarak 865,4 milyon manata, orta ölçekli işletmelerin kârı ise yüzde 43 düşerek 2,58 milyar manata indi.
Sektörlere göre farklı tablo
Kârdaki erime yalnızca işletme büyüklüğüne değil, faaliyet alanına göre de değişkenlik gösterdi. Ticaret ve motorlu taşıt tamiri alanında faaliyet gösteren KOB’ların kârı yüzde 45,9 azalarak 1,32 milyar manata, imalat sanayisinde yüzde 63,1 düşüşle 224,4 milyon manata, inşaat sektöründe ise yüzde 37,3 azalarak 562,7 milyon manata geriledi.
Aynı dönemde bu işletmelerin satışların maliyeti 2024’teki yaklaşık 27,45 milyar manattan 2025’te 31,49 milyar manata yükseldi; bu da yüzde 14,7’lik bir artışa işaret ediyor. Maliyetlerdeki en yüksek artış, turist konaklama ve toplu beslenme hizmetleri alanında (yüzde 122,1) kaydedildi. Bunu bilgi ve iletişim (yüzde 30,4), ticaret (yüzde 16,8) ve imalat sanayisi (yüzde 14,7) izledi.
Gider kalemlerinde artış
Ülke genelinde tüm işletmelerin gider yapısında 2025 yılında hammadde ve malzeme giderleri yüzde 14, satış için alınan malların değeri yüzde 9,4, personel maaş fonu yüzde 13,9, elektrik enerjisi ödemeleri yüzde 22,3, amortisman giderleri ise yüzde 14,7 oranında arttı.
Azerbaycan Bakanlar Kurulu’nun 21 Aralık 2018 tarihli 556 sayılı kararına göre, ülkedeki işletmeler dört gruba ayrılıyor: mikro, küçük, orta ve büyük. Mikro gruba çalışan sayısı 10’u geçmeyen ve yıllık geliri 200 bin manattan az olan işletmeler dahil edilirken, küçük gruba çalışan sayısı 11 ile 50 arasında olan ve yıllık cirosu 200 bin manat ile 3 milyon manat arasında değişen işletmeler giriyor.
Orta kategoriye 51-250 çalışanı bulunan ve yıllık geliri 3-30 milyon manat aralığında olan işletmeler dahil edilirken, büyük işletmeler ise 250’den fazla çalışanı olan veya yıllık geliri 30 milyon manatı aşan şirketleri kapsıyor. Kararda, bir işletmenin hangi kategoriye dahil edileceği belirlenirken çalışan sayısı ve gelir ölçütlerinden hangisi daha yüksek gruba denk geliyorsa onun esas alındığı belirtiliyor.

