Azerbaycan’da Ulusal Eylem Planı çerçevesinde 2028-2029 yıllarında devletin tekel şeklinde yer aldığı bazı pazarların rekabetçi modele geçirilmesi imkanları araştırılacak. Uzmanlar, posta, internet ve yol inşaatı gibi alanların bu sürece daha uygun olduğunu belirtiyor.
Azerbaycan’da devlet tekellerinin özelleştirilmesi kapsamında Ulusal Eylem Planı’nın ilk aşamasında rekabete açılabilecek ürün ve hizmet pazarları belirlenecek. Bu süreç devlet tekellerinin tam veya kısmen özelleştirilmesini, özel sektörün pazara giriş imkanlarının genişletilmesini ve yönetimde yeni modellerin uygulanmasını kapsıyor. Posta, internet altyapısı, yol inşaatı ve enerji üretimi gibi alanlarda rekabet ortamının oluşturulması gündemde.
Hangi kriterler esas alınacak
Milli Meclis Milletvekili Vugar Bayramov, devlet tekellerinin rekabetçi sisteme geçirilmesinin uzun süredir gündemde olduğunu söyledi. Bayramov’a göre bu adım, ekonominin şeffaflaşması, kayıt dışı ekonominin azalması ve kamu kaynaklarının tasarrufu açısından önem taşıyor.
Bayramov, hangi alanların rekabete açılacağının ilgili değerlendirmelerin ardından belirleneceğini kaydetti. Ana kriterler arasında ilgili sektörün devlet tarafından ne ölçüde sübvanse edildiği, buna ayrılan kaynak miktarı ve ürünün maliyetinin özel sektörle karşılaştırılması yer alıyor. Milletvekiline göre söz konusu olan esasen devletin doğal tekel konumunda bulunduğu alanlar olup, uluslararası uygulamada kimi zaman hisselerin bir kısmı, kimi zaman ise yönetim hakkı özel sektöre devrediliyor.
Posta, internet ve yol inşaatı öne çıkıyor
İktisatçı-uzman Emin Garibli, elektrik enerjisi, su ve doğal gaz temini gibi alanların dünyada hem devlet hem de özel kuruluşlar tarafından yönetildiğini, ancak bu alanların büyük sermaye gerektirdiğini ve şu anda Azerbaycan’da özel sektör için yeterince cazip olmayabileceğini vurguladı. Garibli’ye göre “Azerbaycan Demir Yolları” gibi altyapı kurumlarına da benzer bir yaklaşım uygulanabilir.
Garibli’ye göre posta hizmetleri, internet hizmetleri, yol inşaatı ve altyapı yapımı alanlarının kademeli olarak özel yönetime geçirilmesi daha isabetli olur. Bu sürecin ani değil, hazırlık çalışmalarının ardından aşamalı biçimde yürütülmesi gerektiğini belirten uzman, örnek olarak alternatif enerji üretimini gösterdi. Garibli, bu alanda Çinli ve Arap şirketler gibi yabancı yatırımcıların halihazırda faal olduğunu, ancak üretilen enerjinin iç pazarda dağıtımının hâlâ “Azerişık” gibi devlet kurumlarının yetkisinde bulunduğunu kaydetti.
Eğitim gibi hassas alanlarda temkin önerisi
Emin Garibli, ekonominin çeşitlendirilmesi için devletin bazı yönetim yetkilerinin kademeli olarak özel sektöre devredilmesini gerekli görse de, tüm stratejik alanların tamamen özelleştirilmesini doğru bulmuyor. Eğitim kurumlarını örnek gösteren uzman, özel okullar ağının büyümesine rağmen bu alanda devlet denetiminin sürdürülmesinin bugün de kendini doğruladığını söyledi.
