Kaliforniya Üniversitesi’nden (UCSF) araştırmacıların yürüttüğü pilot çalışmaya göre, depresyon tanısı almış kişilerde ultra işlenmiş gıda tüketiminin azaltıldığı dört haftalık dönemde belirtiler, normal beslenme dönemine kıyasla daha hafif seyretti. Çalışmaya yalnızca 20 kişi katıldı.
Araştırmaya psikiyatri alanında çalışan araştırmacı Nyasha Chagwedera liderlik etti. Projeye, ultra işlenmiş gıdayı yoğun şekilde tüketen, yaş ortalaması yaklaşık 44 olan ve ortalama 13 yıldır depresyonla yaşayan 20 yetişkin dahil edildi.
Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı: bir grup dört hafta boyunca olağan beslenmesine devam ederken diğer grup aynı sürede ultra işlenmiş gıda tüketimini azalttı, ardından gruplar yer değiştirdi. Katılımcılar yiyeceklerini kendileri satın almakla birlikte bu süreçte araştırmacıların tavsiyelerine uydu. İlaç kullanımı, terapi, egzersiz ve uyku düzeni değiştirilmedi.
Çalışmayı 19 kişi tamamladı. Yüksek oranda işlenmiş gıda tüketimini ölçen ankette ortalama puan başlangıçta 10,10 iken, müdahale sonrasında 1,42’ye geriledi.
Üç ayrı depresyon değerlendirme aracında da sonuçlar, ultra işlenmiş gıdanın azaltıldığı dönemde daha düşük çıktı. PHQ-9 testinde ortalama puan olağan beslenme döneminde 8,68 iken müdahale döneminde 5,53 olarak ölçüldü; başlangıç belirtileri, diyetlerin sırası ve çalışma aşaması dikkate alınarak yapılan analizde iki diyet arasında yaklaşık üç puanlık fark saptandı. MADRS testinde ise bu değerler sırasıyla 18,9 ve 8,05 olarak kaydedildi. Üçüncü bir depresyon testi ile bir kaygı anketi de benzer sonuçlar verdi.
Chagwedera, ultra işlenmiş gıda tüketimini azaltmanın zor olabileceğini çünkü bu ürünlerin “lezzetli, ucuz ve pratik” olduğunu belirtti. Katılımcılar müdahalenin uygulanabilirliğini ortalama 5,74, faydasını ise 8,42 puanla değerlendirdi; herhangi bir yan etki kaydedilmedi.
Araştırmacılar yöntemi uygulanabilir ve kabul edilebilir bulduklarını belirterek bunun daha geniş çaplı çalışmalara zemin oluşturabileceğini vurguladı. Aynı zamanda, belirtilerin olağan beslenme döneminde de başlangıç seviyesinin altında kaldığına dikkat çekildi; PHQ-9’da başlangıç puanı 12,8 olarak kaydedildi. Bu da asıl etkinin yalnızca iki diyet dönemi arasındaki farka atfedilmesi gerektiğini gösteriyor.
Yazarlar, çalışmanın küçük ölçekli ve kör olmayan bir tasarıma sahip olduğunu, gıda tüketiminin katılımcıların kendi beyanlarına dayandığını ve tüm katılımcıların yüksek vücut kütle indeksine ve en az bir metabolik soruna sahip olduğunu hatırlattı. Depresyon ve kaygı ölçümlerinin ikincil sonuçlar olarak değerlendirildiğini ve bulguların hipotez oluşturucu nitelik taşıdığını belirttiler.
Araştırmacılar, ultra işlenmiş gıda tüketiminin nesnel olarak ölçüldüğü, daha büyük ölçekli ve kör yürütülen çalışmaların yapılmasını ve sonuçların arkasındaki mekanizmaların araştırılmasını önerdi. Çalışma, JAMA Psychiatry dergisinde yayımlandı.
