Kaliforniya Universitetinin (UCSF) tədqiqatçılarının pilot sınağına görə, depressiya diaqnozu qoyulmuş insanlarda ultra-emal olunmuş qida məhsullarının azaldıldığı dörd həftəlik dövrdə simptomlar adi qidalanma dövrünə nisbətən daha aşağı olub. Sınaqda cəmi 20 iştirakçı iştirak edib.
Tədqiqatı psixiatriya üzrə tədqiqatçı Nyasha Chagwedera rəhbərlik edib. Layihəyə ultra-emal olunmuş qidadan çox istifadə edən, orta yaşı təxminən 44 olan və orta hesabla təqribən 13 ildir depressiya ilə yaşayan 20 yetkin cəlb olunub.
İştirakçılar iki qrupa təsadüfi bölünüb: biri dörd həftə adi qidalanmasını davam etdirib, digəri isə eyni müddətdə ultra-emal olunmuş qidanı azaldıb, sonra qruplar yerini dəyişib. Qidanı özləri alsalar da, bu zaman tədqiqatçıların tövsiyələrinə əməl ediblər. Dərman qəbulu, terapiya, idman və yuxu rejimi dəyişməz saxlanılıb.
Sınağı 19 nəfər tamamlayıb. Yüksək dərəcədə emal olunmuş qida istehlakını ölçən sorğunun orta göstəricisi başlanğıcda 10,10 olduğu halda, müdaxilədən sonra 1,42-yə düşüb.
Üç ayrı depressiya qiymətləndirmə alətində nəticələr ultra-emal olunmuş qidanın azaldıldığı dövrdə daha aşağı olub. PHQ-9 testində orta bal adi qidalanma zamanı 8,68, müdaxilə dövründə isə 5,53 təşkil edib; başlanğıc simptomlar, dietaların ardıcıllığı və tədqiqat mərhələsi nəzərə alınaraq aparılan təhlil iki diet arasında təxminən üç ballıq fərq göstərib. MADRS testində isə göstəricilər müvafiq olaraq 18,9 və 8,05 olub. Üçüncü depressiya testi və bir narahatlıq sorğusu da oxşar nəticə verib.
Chagwedera bildirib ki, ultra-emal olunmuş qidanın azaldılması çətin ola bilər, çünki bu məhsullar “dadlı, ucuz və əlverişlidir”. İştirakçılar müdaxilənin asanlığını orta hesabla 5,74, faydalılığını isə 8,42 bal ilə qiymətləndiriblər, heç bir yan təsir qeydə alınmayıb.
Tədqiqatçılar yanaşmanı mümkün və qəbul edilən hesab edərək, bunun daha geniş sınaqlar üçün əsas yarada biləcəyini qeyd ediblər. Eyni zamanda vurğulanıb ki, simptomlar adi qidalanma dövründə də başlanğıc göstəricidən aşağı olub — PHQ-9 üzrə başlanğıcda 12,8 bal qeydə alınıb, bu da əsas effektin yalnız iki diet dövrü arasındakı fərqə aid edilməli olduğunu göstərir.
Müəlliflər sınağın kiçik həcmli və kor olmayan xarakter daşıdığını, qida istehlakının özünəməxsus hesabatlara əsaslandığını və bütün iştirakçıların yüksək bədən çəkisinə və ən azı bir metabolik problemə malik olduğunu vurğulayıblar. Depressiya və narahatlıq göstəriciləri yan nəticələr kimi qiymətləndirilib və fərziyyə yaradıcı xarakter daşıyır.
Tədqiqatçılar ultra-emal olunmuş qida istehlakının obyektiv ölçülməsini təmin edən, daha böyük və kor aparılan sınaqların keçirilməsini, eləcə də nəticələrin arxasındakı mexanizmlərin araşdırılmasını tövsiyə ediblər. Tədqiqat JAMA Psychiatry jurnalında dərc olunub.
