Orta Doğu’da süren askeri çatışma ve Hürmüz Boğazı’nda ortaya çıkan lojistik engeller gübre piyasasını alt üst etti: Diamonyum fosfat (DAP) gübresinin tonu son dokuz ayda yüzde 28,4 değer kazanarak 802,5 dolara çıktı.
2025 yılı sonuna ait verilere göre söz konusu dönemde DAP gübresinin tonu 625 dolardan satılıyordu. Buna göre dokuz aylık süreçte ton başına fiyat 177,5 dolar arttı. Aynı dönemde mısırın değeri yüzde 13,3, soyanınki ise yüzde 22,6 yükseldi; her iki ürün için de DAP gübresinin kullanımı verimlilik açısından kritik önem taşıyor.
Fiyatlardaki bu sıçramanın arkasında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik düzenlediği askeri operasyonlar ile İran’ın buna karşılık attığı adımlar bulunuyor. Bu gelişmeler bölgedeki gerginliği daha da tırmandırdı. Oluşan tablo, dünyanın başlıca enerji ve ticaret güzergahlarından biri sayılan Hürmüz Boğazı’ndan geçen taşımacılığa ciddi engel oluşturdu. Normal zamanlarda küresel gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin bu boğazdan gerçekleştirildiği belirtiliyor.
Tedarikteki kesinti, gübre üretimi için vazgeçilmez olan doğal gaz ve amonyağın fiyatlarına da ek yük getirdi. Petrol ürünlerindeki fiyat artışı ise tarım sektöründe kullanılan dizelin maliyetini yukarı çekti. Gübre üretiminin yoğun enerji gerektirdiği göz önüne alındığında, enerji kaynaklarındaki pahalanma doğrudan gübrenin kendi fiyatına yansıyor.
Uzmanlara göre fiyatlardaki bu yükseliş, çiftçileri gübreyi daha az kullanmaya itebilir; bu durum da hektar başına elde edilen verimin düşmesi riskini artırıyor.
Dünya Bankası’nın 2026 yılı Nisan ayında yayımladığı raporda da Orta Doğu’daki savaşın enerji ve gübre piyasalarını önemli ölçüde olumsuz etkilediği kaydedildi. Kurumun hesaplamalarına göre genel emtia fiyatlarının 2026 yılı boyunca yüzde 16 artması bekleniyor.
