Bölgesel haber sitesi Eurasianet, Orta Asya-Kafkasya Analisti ile ortak yayımladığı analizde, Ermenistan topraklarından geçecek TRIPP güzergahının hayata geçirilmesinin İran’ın güvenlik kaygıları ve Rusya’nın Ermenistan demir yolları üzerindeki denetimi nedeniyle ertelendiğini yazdı.
Siyaset bilimi doktora öğrencisi Suren Sarkisyan imzasıyla yayımlanan analize göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğunda Ermenistan ve Azerbaycan’ın Washington Anlaşması’nı imzalamasının üzerinden bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen yaklaşık 40 kilometrelik TRIPP (Uluslararası Barış ve Refah için Trump Güzergahı) hâlâ inşa edilmedi. Yazara göre bunun başlıca nedenleri Ermenistan ile Azerbaycan’ın kendisinden değil, dış faktörlerden kaynaklanıyor.
Eurasianet, Ağustos 2025’te başlayan normalleşme sürecinin merkezinde yer alan TRIPP’in Azerbaycan’ı İran topraklarından geçmeden doğrudan Nahçıvan’a bağlamasının ve Orta Asya’yı Avrupa’ya bağlayan Orta Koridor’un gelişimine katkı sunmasının planlandığını hatırlatıyor. Habere göre Kazakistan projeye özel ilgi gösteriyor. ABD altyapı için kaynak ayırsa, fon oluştursa ve yönetici atasa da inşaat henüz başlamadı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in sözlerine dayanan analizde, Ermenistan topraklarındaki inşaatın 2027’nin başında başlayabileceği belirtiliyor.
İran ve Rusya engeli
Yazar, ABD-İsrail-İran savaşının bölgesel güvenlik ortamını değiştirdiğini ve Tahran’ın TRIPP’i, bazı noktalarda İran sınırına yalnızca birkaç yüz metre mesafede bulunan ABD destekli stratejik bir güzergah olarak algılayıp buna açıkça itiraz ettiğini yazıyor. Analize göre İran’ın Nahçıvan’a en kısa transit güzergahı sağlıyor olması Azerbaycan’ın Tahran’a bağımlılığını doğurdu; TRIPP bu bağımlılığı önemli ölçüde azaltacağından İran’ın projeye hem ekonomik hem jeopolitik açıdan ilgi duymasının nedeni de bu.
İkinci engel olarak Ermenistan’ın demir yolu ağının devlete ait Rusya Demir Yolları şirketinin imtiyazında kalması gösteriliyor. Eurasianet, Rusya Demir Yolları yöneticisinin Ermenistan altyapısına yaklaşık 400 milyon dolar yatırım yaptıklarını vurguladığını, bunun da Moskova’nın tazminat talep edebileceği veya projede yer almak isteyebileceği şeklinde yorumlandığını belirtiyor.
Analizin sonucuna göre TRIPP’in hayata geçirilmesi Ermenistan ve Azerbaycan’ın dışında, Washington’ın Tahran ve Moskova ile yürüteceği daha kapsamlı müzakerelere bağlı; böyle bir mutabakat sağlanmadan koridor ciddi jeopolitik riskler taşımaya devam edecek.
Ayrıca okuyun: Eurasianet: Trans-Afgan demir yolu projesine BAE destek veriyor
