Azerbaycan’ın gelecek yıla ilişkin devlet bütçesi tasarısına göre, Hazar Denizi’ndeki Şahdeniz yatağında 2027’de hem doğal gaz hem kondansat üretimi azalacak, projeden elde edilen kâr vergisi gelirleri de düşüş gösterecek.
Devlet bütçesinin öngörü rakamlarına göre, Şahdeniz yatağındaki üretim 2027’de gerileyecek: kondansat üretimi 2026 tahminine kıyasla 0,5 milyon varil (yüzde 1,7) azalarak yaklaşık 29,8 milyon varile inecek. Doğal gaz üretiminin ise 0,2 milyar metreküp (yüzde 0,7) düşerek 26,7 milyar metreküpe gerileyeceği öngörülüyor.
Projeden 2027’de beklenen kâr vergisi 1,42 milyar manat (835,3 milyon dolar) olarak hesaplandı. Bu rakam 2026 tahmininden 180 milyon manat (105,9 milyon dolar), yani yüzde 11,3 daha az olacak. Söz konusu gösterge, 2025’te fiilen tahsil edilen vergi tutarından da 840,3 milyon manat (494,3 milyon dolar) – yüzde 37,2 – daha düşük.
Bütçe belgelerinde vergi gelirlerindeki azalmaya iki faktörün etki ettiği vurgulanıyor: üretim hacmindeki düşüş ve gaz fiyatlarına yönelik daha temkinli bir yaklaşımın benimsenmesi. 2027 için Avrupa borsalarında öngörülen gaz fiyatı, 2026 rakamından 30 dolar (yüzde 6,8) daha düşük belirlendi.
2026’da da düşüş bekleniyor
2026 bütçe hesaplamalarına göre, Şahdeniz’de kondansat üretimi 30,3 milyon varil, doğal gaz üretimi ise 26,9 milyar metreküp seviyesinde olacak. Bu, 2025’e kıyasla kondansatta 3,3 milyon varil (yüzde 10,4), gazda ise 0,6 milyar metreküp (yüzde 2,2) azalma anlamına geliyor. Belgelere göre, 2026’da vergi gelirlerindeki düşüşün başlıca nedenlerinden biri Avrupa’da gaz fiyatlarının gerilemesi; kabul edilen fiyat, önceki yılın rakamından 73,8 dolar (yüzde 15,3) daha düşük.
2026’nın ilk dokuz ayına ait fiili veriler bu eğilimin şimdiden gerçekleştiğini gösteriyor. Bu dönemde Şahdeniz Alfa ve Şahdeniz Bravo platformlarından toplam yaklaşık 20 milyar standart metreküp gaz ve 21 milyon varil kondansat üretildi. Bu rakamlar, 2025’in aynı dönemine kıyasla gazda 1 milyar metreküp (yüzde 5), kondansatta ise 3 milyon varil (yüzde 12,5) azalmaya işaret ediyor.
Mevcut durumda Şahdeniz tesislerinin toplam üretim kapasitesi günlük yaklaşık 79 milyon standart metreküp, yıllık bazda ise 28,8 milyar standart metreküp civarında bulunuyor.
Projenin geçmişi
Bakü’ye yaklaşık 70 kilometre mesafede, Hazar Denizi’nin Azerbaycan’a ait bölümünde yer alan Şahdeniz, ülkenin başlıca doğal gaz ve kondansat yataklarından biri olarak biliniyor. Yatağın aranması, geliştirilmesi ve üretim paylaşımına ilişkin anlaşma 4 Haziran 1996’da imzalandı ve aynı yılın 17 Ekim’inde onaylandı. Yatak 1999’da keşfedildi.
17 Aralık 2013’te Bakü’de imzalanan ek anlaşmalarla üretim paylaşımı sözleşmesinin süresi on yıl uzatılarak 2036’dan 2046’ya kadar belirlendi. Projenin ortakları arasında bp (yüzde 29,99, operatör şirket), Lukoil (yüzde 19,99), Türkiye’nin TPAO’su (yüzde 19), Güney Gaz Koridoru şirketi (yüzde 16,02), NIKO (yüzde 10) ve Macaristan’ın MVM şirketi (yüzde 5) bulunuyor.
