2027-ci il dövlət büdcəsi layihəsinə görə qeyri-neft-qaz sektorunun gəlirlərdəki payı 60,6 faizə çatacaq ki, bu da son 20 ilin ən yüksək göstəricisi olacaq. Sənəd Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsində müzakirə olunub.
Layihəyə əsasən, 2027-ci il üçün proqnozlaşdırılan 39 milyard 254 milyon manatlıq dövlət büdcəsi gəlirlərinin 23 milyard 774 milyon manatı, yəni 60,6 faizi qeyri-neft-qaz sektorunun payına düşəcək. Neft-qaz sektorundan isə 15 milyard 480 milyon manat və ya 39,4 faiz daxilolma gözlənilir. Son beş ildə qeyri-neft-qaz gəlirlərinin faktiki icrada xüsusi çəkisi 43,3 faizdən 51,9 faizə yüksəlib.
Deputatlar göstəricini necə şərh edir
Milli Məclisin deputatı Vüqar Bayramov bildirib ki, vergi daxilolmalarında qeyri-neft sektorunun ağırlığının artması fiskal dayanıqlılıq üçün önəmlidir və neftdən asılılığın azaldılması məqsədi daşıyır. Onun sözlərinə görə, bu artımın arxasında qeyri-neft sahələrindən daxilolmaların yüksəlməsi, iqtisadiyyatın leqallaşdırılması istiqamətində islahatlar və vergi qanunvericiliyindəki dəyişikliklər dayanır.
Milli Məclisin deputatı Tahir Mirkişili isə qeyd edib ki, gələn il hər 100 manatlıq büdcə gəlirinin təxminən 61 manatı qeyri-neft-qaz mənbələrindən formalaşacaq. Onun sözlərinə görə, qeyri-neft-qaz gəlirləri 1,6 milyard manat artarkən neft-qaz gəlirləri 955 milyon manat azalacaq, yəni payın yüksəlməsi həm artımdan, həm də neft gəlirlərindəki azalmadan qaynaqlanır. Mirkişili vurğulayıb ki, iqtisadiyyatın neftdən real asılılığını qiymətləndirmək üçün təkcə büdcə strukturuna deyil, qeyri-neft ixracına, özəl investisiyalara və əmək məhsuldarlığına da baxmaq lazımdır. Onun fikrincə, davamlı artım üçün emal sənayesi, aqrar məhsulların emalı, logistika, turizm və rəqəmsal xidmətlərdə əlavə dəyər yaradılması vacibdir.
Ekspert: neft gəlirlərinin azalması da göstəriciyə təsir edir
İqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Altay İsmayılov bildirib ki, 60,6 faizlik hədəf büdcə strukturunda dəyişikliyə işarədir, lakin bu artımın bir hissəsi neft-qaz gəlirlərinin azalması ilə bağlıdır, çünki göstərici ümumi gəlirlər daxilindəki nisbətə əsasən hesablanır. İsmayılova görə, iqtisadiyyatın neftdən asılılığını qiymətləndirmək üçün qeyri-neft sektorunun ÜDM-dəki payına, artım tempinə və ixracın dinamikasına baxılmalıdır. O, informasiya texnologiyaları, logistika, tranzit, kənd təsərrüfatı və emal sənayesini prioritet sahələr kimi qeyd edib və əlavə edib ki, büdcə gəlirlərinin şaxələndirilməsi rifaha dolayı və zaman tələb edən şəkildə təsir göstərə bilər.
