Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi ilə Çinin Silk Road Fund qurumu 7,5 milyard yuan (təxminən 1 milyard dollar) həcmində ortaq investisiya fondu yaradıblar. Vəsaitlər Azərbaycanda, həmçinin “Bir Kəmər, Bir Yol” təşəbbüsünə daxil olan digər dövlətlərdəki layihələrə sərf ediləcək.
Yeni fondun qurulması xəbəri ölkədə keçirilən II Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda elan edilib. Bu addım Bakı-Pekin xəttində uzun müddətdir davam edən ticarət, tranzit, kapital qoyuluşu və sənaye əlaqələrinin növbəti pilləsi sayılır.
Son illər ərzində tərəflər arasındakı ticarət həcmi mütəmadi yüksəlib: 2023-cü ildə 3,1 milyard dollar olan bu rəqəm 2024-cü ildə 3,74 milyard dollara, 2025-ci ildə isə 4,87 milyard dollara qədər qalxıb. Cari ilin yanvar-iyul dövründə dövriyyə 2,6 milyard dollara çatıb ki, bu da keçən ilin müvafiq vaxtı ilə müqayisədə 4,5 faizlik yüksəliş göstərir. Çin bu gün Azərbaycanın aparıcı ticarət tərəfdaşlarından sayılır.
Orta Dəhlizin əsas hissəsi ölkəmizin ərazisindən keçməklə Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya qədər uzanır. Keçən il bu xətt üzrə – Çin, Qazaxıstan və Azərbaycanı əhatə edən istiqamətdə – 300 konteyner qatarı hərəkət edib, ümumi yük həcmi 27 min TEU-ya çatıb, konteynerlərin sayı isə bir il əvvəlki göstəricidən 25 qat çox olub. 2024-cü ilin noyabrında isə Bakıdan Çinin Sian şəhərinə doğru 62 ədəd qırx futluq konteyner daşıyan ilk ixrac yönümlü blok-qatar yola salınıb.
1995-ci ildən indiyədək Çinin Azərbaycan iqtisadiyyatına qoyduğu birbaşa vəsaitin ümumi məbləği 976 milyon dolları ötüb. Hazırda ölkədə fərqli sahələrdə fəaliyyət göstərən Çin mənşəli şirkətlərin sayı təxminən 455-ə çatır, birgə icra olunan layihələrin sayı isə 50-yə yaxınlaşır. Avrasiya İnkişaf Bankının hesablamalarına əsasən, 2025-ci ilin ortasına qədər toplanmış Çin mənşəli birbaşa sərmayələr təqribən 405 milyon dollar təşkil edib, bunun yaxın 88 faizi emal sənayesinə, qalan 12 faizə yaxını isə elektrik enerjisi və qaz təchizatı sahəsinə yönəlib.
Hazırda Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında Çinə məxsus BYD markasının elektrobuslarının Azərbaycanda istehsalının təşkili istiqamətində iş aparılır. Bu layihəyə ayrılan vəsait 29 milyon manatı keçib, ilkin mərhələdə təxminən 600 yeni iş yerinin açılması və illik istehsal həcminin 500 elektrobusa qədər çatdırılması nəzərdə tutulur.
Enerji istiqamətində də Çin tərəfdaşlığı ilə bir sıra bərpaolunan mənbələr üzrə işlər görülür: Böyükşor gölü üzərində quraşdırılan, 30 meqavatlıq enerji saxlama qurğusuna malik 100 meqavat gücündə üzən günəş stansiyası, ayrıca 160 meqavatlıq günəş enerjisi qurğusu, həmçinin Qobustan ərazisində 100 meqavat gücündə layihə. Qobustandakı layihə üçün nəzərdə tutulan investisiya təxminən 100 milyon dollar civarındadır.
2024-cü ilin iyul ayında Bakı və Pekin öz aralarında strateji tərəfdaşlıq elan ediblər, bir il sonra, 2025-ci ilin aprelində isə bu status hərtərəfli strateji tərəfdaşlığa qədər genişləndirilib. Həmin müddətdə Çində imzalanan sənədlərin sayı təxminən 20-yə çatıb və onlar ticarət, investisiya, nəqliyyat, rəqəmsal iqtisadiyyat kimi sahələri əhatə edib.
Hələlik ticarət balansı Çinin xeyrinə formalaşır: 2025-ci il ərzində Azərbaycandan Çinə ixrac olunan məhsulun dəyəri təqribən 84 milyon dollar təşkil edib, Çindən gətirilən məhsulların dəyəri isə təxminən 4,79 milyard dollara bərabər olub. Azərbaycanın aqrar və sənaye mallarının Çin bazarına çıxış imkanlarının artırılması üzrə iş davam etdirilir, ölkədə artıq altı Azərbaycan ticarət evi fəaliyyət göstərir, Azərbaycanın ticarət nümayəndəliyi isə 2018-ci ildən bəri Çində işləyir.
Bundan əlavə, tərəflər bərpaolunan enerji, neft-kimya sənayesi, rəqəmsal iqtisadiyyat, telekommunikasiya, süni intellekt və elektron ticarət kimi yeni istiqamətlərdə əlaqələrin daha da genişləndirilməsini planlaşdırırlar.
