BMT Baş Assambleyası nəzdində Üçüncü Komitə Azərbaycanın təqdim etdiyi “İtkin düşmüş şəxslər” qətnaməsini konsensusla təsdiqləyib. Sənəd 10 noyabrda komitənin 41-ci plenar iclasında qəbul olunub və ona 63 dövlət həmmüəllif kimi dəstək verib.
Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin bildirdiyinə görə, A/C.3/81/L.24 kodlu itkin şəxslər qətnaməsi BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası çərçivəsində müzakirəyə çıxarılıb və fərqli coğrafi bölgələri təmsil edən 63 üzv dövlətin birgə müəllifliyi ilə razılaşdırılıb.
Bakının bu istiqamətdəki təşəbbüsü yeni deyil: ölkə məsələni ilk dəfə 2002-ci ildə, Baş Assambleyanın 57-ci sessiyasında gündəmə gətirmiş və o vaxtdan bəri davam etdirir. Qətnamə ilə dövlətlərin itkin şəxslər üzrə humanitar hüquq normalarından və insan hüquqları öhdəliklərindən irəli gələn vəzifələri yenidən vurğulanır.
Sənəddə silahlı qarşıdurmada tərəf olan ölkələrə insanların itkin düşməsinin qarşısını kəsmək, həmçinin onların aqibətini aydınlaşdırmaq üçün lazımi tədbirlər görməyə çağırılır. Bundan başqa, itkin şəxslərlə bağlı cinayət xarakterli hərəkətlərə görə məsuliyyətdən yayınmanın aradan qaldırılmasının önəmi qeyd olunur.
Qətnamə üzv dövlətləri dəfn məkanlarının aşkarlanması, xəritəyə salınması və mühafizəsi sahəsində birgə iş görməyə sövq edir; qətnamədə ilk dəfə fərdi, kollektiv və kütləvi məzarlıqlara açıq şəkildə istinad edilir. Sülh danışıqları və sülhün bərqərar olunması proseslərinə itkin şəxslər mövzusunun daxil edilməsini dəstəkləyən yeni bəndlər də mətnə əlavə olunub.
Ayrıca, minaların, müharibədən qalma partlamamış sursatların və əl ilə düzəldilmiş partlayıcı qurğuların itkin insanların yerinin tapılmasını çətinləşdirdiyinə dair narahatlıq ifadə edilib. Qətnamə BMT Baş katibindən sənədin icra vəziyyəti barədə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Şurası ilə Baş Assambleyaya hesabat vermə, eləcə də yüksək səviyyəli qeyri-rəsmi görüş təşkil etmə xahişini ehtiva edir.
