Niderlandın TTF ticarət məntəqəsində təbii qazın 1.000 kubmetri 1.106 dollara satılıb, günlük artım 2,6 faizi keçib. Bu rəqəm Azərbaycanın büdcə və Mərkəzi Bank proqnozlarında nəzərdə tutulan səviyyələri xeyli ötüb.
Niderlandın TTF qaz birjasında qiymət artımı davam edir – hər 1.000 kubmetr təbii qazın dəyəri 1.106 dollara qalxıb. Yalnız bir gün ərzində bahalaşma 2,6 faizdən artıq olub, bu isə Azərbaycanın rəsmi sənədlərində əsas götürülən TTF qiymətlərini kəskin şəkildə üstələyir.
Bahalaşmanın başlıca səbəbi Yaxın Şərqdə davam edən gərginlikdir ki, bu da Qətərdən mayeləşdirilmiş qazın çatdırılmasını çətinləşdirib. Buna əlavə olaraq, Avropa qitəsi qış mövsümünə nisbətən zəif ehtiyatlarla girib: anbarların doluluq dərəcəsi təxminən 75 faizdir, bu isə son beşillik ortalamadan 10 faiz bənddən çox aşağıdır. Hava şəraitinin soyuması nəticəsində bir sıra dövlətlərin ehtiyat qazdan istifadəyə keçməsi də bahalaşmanı gücləndirən əlavə amil kimi çıxış edir.
Yüksək TTF qiyməti Azərbaycan üçün əlavə valyuta qazancı imkanı yaradır. Dövlət Gömrük Komitəsinin verdiyi məlumata əsasən, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında ölkə 17,994 milyard kubmetr həcmində təbii qaz satıb və bundan 6,449 milyard dollar gəlir götürüb. Keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə satış həcmi 2,9 faiz, gəlir göstəricisi isə 3,7 faiz azalma göstərib, nəticədə orta ixrac qiyməti hər 1.000 kubmetr üçün təqribən 358 dollar səviyyəsində formalaşıb.
Rəsmi proqnozlarla real qiymət arasındakı boşluq
Dövlət Neft Fondunun 2026-cı il büdcə layihəsində Avropa bazarındakı qaz qiyməti hər 1.000 kubmetrə 440 dollar, neftin barreli isə 65 dollar hesabı ilə planlaşdırılıb. Neft üzrə həmin 65 dollarlıq göstərici 2027-2030-cu illəri əhatə edən hökumətin əsas proqnoz ssenarisində də dəyişmədən qalıb.
Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı isə iyul ayında yaydığı hesabatda 2026-cı il üçün qazın orta qiymətini 327 dollar, neftinkini isə 87,7 dollar olaraq qeyd edib. 2027-ci ilə dair proqnoz göstəriciləri uyğun olaraq 294 və 82,8 dollar təşkil edib. Bu rəqəmlərlə müqayisədə indiki TTF qiyməti bir neçə qat yüksəkdir.
Ancaq Azərbaycanın bütün qaz satışının məhz bugünkü bazar qiyməti ilə aparıldığını güman etmək səhv olardı. Real gəlir göstəricisi imzalanmış müqavilələrdəki qiymət düsturlarından, bu qiymətlərin nə vaxt yenilənməsindən və satılan həcmdən birbaşa asılıdır. Yüksək qiymətlərin illik maliyyə nəticələrinə nə dərəcədə təsir edəcəyi isə onların nə qədər müddət qalacağından bilinəcək.
Həmçinin oxuyun: Azərbaycan 9 ayda təbii qaz ixracından 6,4 milyard dollar qazanıb
