Azərbaycan 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında alüminium və ondan hazırlanan məhsulların xarici satışından 219,61 milyon ABŞ dolları qazanıb. Bu rəqəm əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 41 faiz çoxdur.
Alüminium ixracından gələn vəsait bir il öncə 155,79 milyon dollar olub. Beləliklə, doqquz aylıq müddətdə bu göstərici 63,82 milyon dollar artaraq 219,61 milyon dollara yüksəlib. Satılan məhsulun çəkisi də 55,22 min tondan 62,20 min tona qalxaraq 13 faizlik yüksəliş göstərib.
Hər ton məhsulun orta satış qiyməti 2 821 dollardan 3 530 dollara qədər artıb ki, bu da təxminən 25,1 faizlik bahalaşmaya bərabərdir. Təkcə yerli istehsalçıların göndərdiyi mallar nəzərə alındıqda isə doqquz ayda 60,8 min tondan çox, 213,2 milyon dollar dəyərində alüminium məhsulu xaricə satılıb – pul ifadəsində 38,5 faiz, çəki üzrə isə 11,2 faiz artım qeydə alınıb.
Daxili istehsal yarıdan çox artıb
Statistika qurumu bildirib ki, hesabat dövründə ölkədə 55,87 min ton alüminium məhsulu hazırlanıb, əvvəlki ilin eyni vaxtında isə bu göstərici 36,94 min ton olub – yəni istehsal 51,2 faiz çoxalıb. Qalınlığı 0,20 millimetrdən böyük olan lövhə, vərəq, zolaq və lent növü məhsulların hazırlanması xüsusilə sürətlə artıb: 29,85 min tondan 45,80 min tona, yəni 53,4 faiz. Bunun əksinə olaraq, emal edilməmiş alüminium ərintilərinin istehsalı 24,78 min tondan 14,52 min tona düşüb.
London Metal Birjasının noyabrın 18-nə olan göstəricilərinə əsasən, bir ton alüminiumun dərhal təhvil qiyməti 3 095 dollar, üç aylıq kontraktlar üzrə isə 2 865 dollar səviyyəsindədir. Niderlandın ING Bankı orta qiymətin 2026-cı ildə 3 255 dollar, 2027-ci ildə isə 2 888 dollar olacağını proqnozlaşdırır. JPMorgan bankı isə Yaxın Şərqdə zavodların dayanması və Çindəki istehsal gücü məhdudiyyətlərinin qiymətləri yüksək səviyyədə saxlaya biləcəyini vurğulayıb.
“Azəralüminium”un ixracı və yeni dövlət proqramı
“Azəralüminium” MMC doqquz ayda 147,3 milyon dollarlıq məhsul ixrac edib ki, bu da bir il əvvəlki rəqəmdən 55,1 milyon dollar, yaxud 59,8 faiz çoxdur. Şirkətin əsas istehsal bazası olan Gəncə Alüminium Kompleksində elektroliz, anod prosesləri, metal tökmə, fasiləsiz yayma zavodları və təzyiqlə emal-boyama müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Kompleksin ilkin alüminium üzrə illik istehsal gücü 54 min tondur.
Bundan əlavə, Sumqayıt şəhərindəki “STP Aluminium” zavodu profil və qapı-pəncərə sistemləri hazırlayır, Bakıdakı “Alumeks” MMC isə alüminium profillərin istehsalı və rənglənməsi ilə məşğuldur; onun aylıq gücü 500 tondur.
Dövlət başçısı İlham Əliyevin imzaladığı, 23 sentyabr 2026-cı il tarixli sərəncamla dağ-mədən və metallurgiya sahəsi üzrə 2027-2030-cu illəri əhatə edən inkişaf proqramı təsdiqlənib. İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov bildirib ki, “Azəralüminium”un illik ixracı 2025-ci ildəki 252 milyon manatdan 2030-cu ilədək 510 milyon manata, yəni təxminən iki qat artırılmalıdır. Sənəddə həmçinin Gəncədəki elektroliz zavodunun istehsal gücünün 50 min tondan 100 min tona, yayma məhsulları üzrə gücün isə 20 min tondan 50 min tona qaldırılması, eləcə də yeni kalsinasiya və anodbişirmə müəssisəsinin qurulması nəzərdə tutulur.
Ümumi hədəflərə görə, dağ-mədən və metallurgiya sahəsinin illik ixrac potensialı 2030-cu ilədək 1,3 milyard manatdan 3,4 milyard manata qaldırılacaq, sahənin ümumi daxili məhsuldakı payı isə 700 milyon manatdan 1,8 milyard manata çatdırılacaq. Bu məqsədlə 2027-2030-cu illərdə 5,3 milyard manat həcmində investisiya qoyulması planlaşdırılır: bunun 1,1 milyard manatı dövlət büdcəsindən, 2,2 milyard manatı dövlət şirkətlərindən, 2 milyard manatı isə özəl kapital və kredit vəsaitlərindən təmin olunacaq. Prezident İlham Əliyev sentyabrın 22-də keçirilən müşavirədə proqramın hər il gətirməli olduğu müsbət maliyyə nəticəsinin bir milyard manatı keçməli olduğunu qeyd edib.
