2026-cı ilin ilk doqquz ayında Azərbaycanın ümumi dövlət borcu 23,9 milyard manata enib, xarici borc isə 4,5 milyard dollara qədər azalıb. Bu dəyişikliyin başlıca səbəbi “Cənub Qaz Dəhlizi” QSC-nin dövlət zəmanəti ilə buraxılmış 2 milyard dollarlıq istiqrazlarını geri ödəməsidir.
Dövlət borcunun idarə olunması üzrə məsul qurumun yaydığı hesabata əsasən, oktyabrın 1-nə Azərbaycanın ümumi dövlət borcu 23 milyard 896,3 milyon manat həcmində qeydə alınıb. Bu rəqəm 2026-cı il üçün gözlənilən ümumi daxili məhsulun (ÜDM) 17,3 faizinə bərabərdir. Borcun böyük hissəsi — 67,9 faizi (16 milyard 230,1 milyon manat) — daxili mənbələrdən, qalan 32,1 faizi (7 milyard 666,2 milyon manat) isə xaricdən cəlb olunub.
İl əvvəlindən bəri daxili borc 1 milyard 574,4 milyon manat, xarici borc isə 304 milyon dollar (manatla təxminən 516,8 milyon) azalma göstərib. Nəticədə xarici dövlət borcu 4 milyard 509,5 milyon dollara düşüb; bunun 3 milyard 122,2 milyon dolları kreditlər, 1 milyard 387,3 milyon dolları isə avrobondlar üzrə formalaşıb.
Borcun ödəniş müddətləri necə bölünür
Sənəddə qeyd olunduğuna görə, xarici dövlət borcunun 67,7 faizi, yəni 3 milyard 52,7 milyon dolları önümüzdəki beş il ərzində ödənilməlidir. Daha 1 milyard 210,6 milyon dolları 5-10 illik, 246,2 milyon dolları isə 10 ildən uzun müddətdə qaytarılacaq. Bu bölgü büdcənin pul vəsaitləri ilə təminatı və yeni borclanma strategiyası baxımından önəm daşıyır.
Daxili dövlət borcu hesabat dövrü bitəndə 16 milyard 230,1 milyon manata çatıb, bu da ÜDM-in 11,8 faizinə uyğun gəlir. Onun 7 milyard 766,2 milyon manatını dövriyyədəki dövlət qiymətli kağızları, 8 milyard 463,9 milyon manatını isə hökumətin zəmanət verdiyi öhdəliklər təşkil edir.
Zəmanətli borcda kəskin düşüş qeydə alınıb
Oktyabrın 1-nə dövlət zəmanətli borcun cəmi 7 milyard 886 milyon manat olub, halbuki il əvvəli bu rəqəm 10 milyard 368,4 milyon manat idi. Deməli, doqquz ayda 2 milyard 482,4 milyon manat, yaxud təxminən 23,9 faiz azalma baş verib. Qurum bunu “Cənub Qaz Dəhlizi” QSC-nin dövlət zəmanəti altında buraxdığı 2 milyard dollarlıq xarici valyuta istiqrazlarını geri qaytarması ilə əlaqələndirib.
Borca xidmət çərçivəsində doqquz ay ərzində dövlət büdcəsindən xarici kreditlər üzrə 1 milyard 52,6 milyon dollar (əsas məbləğ və faiz birlikdə), daxili istiqrazlar üzrə isə 2 milyard 694,3 milyon manat köçürülüb.
Ehtiyatlar xarici borcdan 20 qat çoxdur
Oktyabrın 1-nə Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara yüksəlib — bu, keçən ilin sonu ilə müqayisədə 4,3 milyard dollar, yəni 5,1 faiz artım deməkdir. Həmin məbləğ xarici dövlət borcundan 19,8 dəfə böyükdür.
Qurum bildirib ki, dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti 30 faizi, xarici borc isə 10 milyard dolları aşmamalıdır tələbinə əməl olunub. Ayrıca vurğulanıb ki, zəmanətli borc müstəqil göstərici sayılır və onun bir qismi artıq daxili dövlət borcuna daxil edildiyi üçün tam məbləğini ümumi dövlət borcuna əlavə etmək yanlış yanaşma olardı.
