Bakıda keçirilən forumda Xəzər-Qara dəniz-Avropa marşrutu üzrə planlaşdırılan yaşıl enerji infrastrukturunun iqtisadi hesablamaları ilk dəfə xarici maliyyə qurumlarına və şirkətlərə təqdim olunub. Yekun sərmayə qərarının 2029-cu ildə verilməsi gözlənilir.
Bakıda “Yaşıl Enerji Dəhlizi: əsaslandırmadan tətbiqə” adlı forum keçirilib, burada Xəzər-Qara dəniz-Avropa yaşıl enerji dəhlizi layihəsinin hesablamaları ilk dəfə xarici sərmayəçi qurumlara açıqlanıb. Tədbirdə layihənin maliyyə mənbələri, biznes strukturu və yeni əməkdaşlıq variantları müzakirə edilib.
Toplantıya Dünya Bankının, Avropa İnvestisiya Bankının, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının, Asiya İnkişaf Bankının nümayəndələri qatılıb. Bundan əlavə, “Brookfield Asset Management”, “ACWA Power”, “Masdar”, “SOCAR Green”, “Siemens Energy” kimi şirkətlərin təmsilçiləri də iştirak ediblər.
Nazir layihənin strateji rolunu vurğulayıb
Energetika naziri Pərviz Şahbazov çıxış edərək bildirib ki, 2022-ci ildə Buxarest şəhərində Azərbaycan, Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstanın imzaladığı saziş layihənin əsasını qoyub. Onun sözlərinə görə, bu il iyul ayında başa çatan araşdırma layihənin həm texniki, həm də maliyyə baxımından reallaşdırıla biləcəyini göstərib.
Nazir qeyd edib ki, layihə Prezident İlham Əliyevin ölkəni yaşıl enerjinin regional mərkəzinə çevirmək kursunda əhəmiyyətli yer tutur. O, həmçinin Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Lyayenin Bakıya son ziyarəti zamanı bu təşəbbüsə siyasi dəstəyin bir daha bildirildiyini xatırladıb.
Şahbazovun sözlərinə görə, layihənin TYNDP 2026 sənədinə salınması və Ortaq Maraqlar Layihəsi statusunun alınması üzrə aparılan iş onun sərmayəçilər üçün cəlbediciliyini artırır.
Texniki parametrlər və gözlənilən nəticələr
Uzunluğu təxminən 3000 kilometr olacaq xətin 2032-ci ildən tədricən işə salınması, ötürmə tutumunun isə 4 qiqavata yüksəldilməsi planlaşdırılır. Hesablamalara görə, layihə sayəsində regionda ən azı 8 qiqavat həcmində bərpaolunan enerji istehsalı potensialı yaradılacaq.
2040-cı ildən başlayaraq Avropa ölkələrinə hər il təxminən 20 milyard kilovat-saat elektrik enerjisi ötürülə biləcək, bu da karbon tullantılarını 3,6 milyon tona qədər azaltmağa kömək edəcək. Qeyd olunub ki, Qara dənizin 2200 metrə çatan dərinliklərində kabel çəkmək üçün müasir texnoloji həllər tələb olunur.
Maliyyə sabitliyini təmin etmək məqsədilə həm dövlət tənzimlənməsi, həm də kommersiya elementlərini özündə birləşdirən qarışıq biznes modelinin araşdırıldığı bildirilib. Nazir beynəlxalq maliyyə qurumlarının və özəl sərmayəçilərin cəlb edilməsini, etibarlı iş modelini və uzunmüddətli kommersiya sazişlərini yekun sərmayə qərarı üçün vacib şərtlər kimi sadalayıb.
Altı sessiyada müzakirələr aparılıb
Forum çərçivəsində altı ayrı tematik iclas təşkil olunub. İclaslarda layihənin iqtisadi-texniki göstəriciləri, biznes strukturu, elektrik satışı perspektivləri, maliyyələşdirmə üsulları, risklərin sığortalanması və texniki təchizat mövzuları ayrıca araşdırılıb.
Bu müzakirələr zamanı “Jan De Nul” şirkəti 4000 metrdən çox dərinlikdə işləyə bilən yeni kabel texnologiyasını nümayiş etdirib və bu həllin sınaqlardan uğurla keçdiyini bildirib.
Forumun sonunda tərəflər arasında əməkdaşlıq yol xəritəsinin formalaşdırılması və yekun sərmayə qərarına doğru növbəti addımlar razılaşdırılıb.
Həmçinin oxuyun: Bakı və Berlin enerji gündəliyini genişləndirir: qaz tədarükündən yaşıl enerjiyə | Energetika naziri: “Yaşıl enerji”yə 2,6 milyard dollar yatırılacaq
