Mərkəzi Asiyaya həsr olunan The Times of Central Asia nəşri yazır ki, Qazaxıstan və Azərbaycan Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) boru kəməri ilə Xəzər dənizi üzərindən neft daşınmasının artırılmasını müzakirə edir.
Nəşrin məlumatına görə, 3 noyabr 2026-cı il tarixdə Bakıda keçirilən görüşdə «QazMunayQaz» (KMG) idarə heyətinin sədri Asxat Xasenov və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) prezidenti Rövşən Nəcəfov Azərbaycan ərazisindən neft tranzitinin artırılmasını müzakirə ediblər. SOCAR-ın verdiyi məlumata əsasən tərəflər hər iki ölkədəki perspektivli kəşfiyyat sahələri üzrə geoloji məlumatları öyrənir, həmçinin Qazaxıstanın «Satti» qazma qurğusunun Azərbaycanın dəniz yataqlarında istifadəsi imkanlarına baxırlar.
The Times of Central Asia qeyd edir ki, 2026-cı ilin ilk doqquz ayında Aktaudan BTC kəməri ilə daşınan neftin həcmi ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 24% artaraq 1,16 milyon tona çatıb. Eyni zamanda, Azərbaycanın statistikasına görə, BTC kəməri ilə ümumi neft daşınması 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında 8,3% azalaraq 18,86 milyon tona enib.
Nəşrin yazdığına görə, görüş Qazaxıstanın Rusiya ərazisindən keçən neft ixracına daha bir zərbədən sonra baş tutub. 2 noyabr 2026-cı il tarixdə Samara qəbul-göndərmə məntəqəsinə dron hücumu Atırau-Samara boru kəməri ilə nasos vurulmasının dayandırılmasına səbəb olub, ötürmə növbəti gün bərpa edilib. Bundan əvvəl də Xəzəryanı Boru Kəməri Konsorsiumuna (CPC) məxsus infrastruktur hücumlara məruz qalıb; Qazaxıstan 2025-ci ildə CPC ilə 64,8 milyon ton, Atırau-Samara xətti ilə isə təxminən 9,3 milyon ton neft ixrac edib.
Tranzit həcmləri və tariflər
Aktau-Bakı-Tbilisi-Ceyhan marşrutu ilə Qazaxıstan neftinin daşınması 2023-cü ildən həyata keçirilir. 2024-cü ildə KMG və SOCAR illik tranzit həcmini tədricən 2,2 milyon tona çatdırmaq barədə razılığa gəliblər, Qazaxıstanın 2026-cı il üçün hədəfi isə 1,7 milyon tondur.
The Times of Central Asia bildirir ki, 1 oktyabr 2026-cı il tarixdə Qazaxıstan Energetika Nazirliyinin Neft Nəqliyyatı və Emalı Departamentinin direktoru Dəulet Arıkbayev Platts nəşrinə deyib ki, Azərbaycan illik tranzit həcmini 2,7 milyon tona qaldırmağa hazırdır, gələcəkdə isə bu rəqəm 7 milyon tona çata bilər. BTC kəmərinin gündəlik tutumu 1,2 milyon barrel olsa da, Platts-ın oktyabr məlumatına görə, kəmərlə hazırda gündə təxminən 500-600 min barrel neft daşınır.
KMG-nin 2025-ci il hesabatında SOCAR ilə daha aşağı tariflər üzrə danışıqlar və Qazaxıstan neftinin Azəri Light qarışığının keyfiyyətinə təsirinin qiymətləndirilməsi barədə məlumat verilib. Həmin il Aktau-Bakı xətti ilə daşınma BTC sistemindəki neft çirklənməsi ilə bağlı texniki məhdudiyyətlər üzündən avqust-oktyabr aylarında dayandırılıb, nəticədə trans-Xəzər marşrutu ilə ötürülən həcm 1,3 milyon tona enərək 2024-cü illə müqayisədə 7% azalıb.
Həmçinin oxuyun: The Times of Central Asia: Xəzər altından yeni kabellə Bakı-Aktau bağlantısı | The Times of Central Asia: Bakıda liderlər yeni nəqliyyat dəhlizləri təklif edib
