The Times of Central Asia nəşrinin yazdığına görə, Qazaxıstanın Aktau və Azərbaycanın Sumqayıt şəhərlərini birləşdirən 380 kilometrlik dəniz altı fiber-optik kabel istifadəyə verilib. Layihə Qazaxıstanın internet trafikində Rusiyadan asılılığını azalda bilər.
ABŞ-ın Mərkəzi Asiya üzrə ixtisaslaşmış The Times of Central Asia nəşri bildirir ki, Qazaxıstan ilə Azərbaycan arasında Xəzər dənizinin dibi ilə yeni telekommunikasiya kabeli çəkilib və istismara verilib. Təxminən 380 kilometr məsafəni əhatə edən xətt Qazaxıstanın Aktau şəhərini Azərbaycanın Sumqayıt şəhəri ilə qovuşdurur. Xəttin işə düşməsi barədə 15 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda Qazaxıstan Prezidenti Qasım-Jomart Tokayev və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev birgə açıqlama veriblər.
Nəşrə görə, indiyədək Qazaxıstandan xaricə gedən internet məlumatlarının çoxu Rusiyaya aid şəbəkə infrastrukturundan keçirdi. Yeni kabel isə operatorlara trafiki Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzərindən yönəltmək imkanı yaradır ki, bu da mövcud xətlərdə baş verəcək kəsilmə və ya həddindən artıq yüklənmə zamanı xüsusi önəm daşıyır.
Çinli istehsalçı tərəfindən hazırlanaraq sınaqdan keçirilmiş kabelin dizayn tutumu saniyədə minimum 400 terabit təşkil edir. Döşəmə işlərini Qazaxıstan tərəfdən Kazaxtelekom, Azərbaycan tərəfdən isə AzerTelecom yerinə yetirib. Nəşrin qeyd etdiyinə əsasən, layihə ilk dəfə 2019-cu ildə müzakirə mövzusuna çevrilib, 2024-cü ildə isə ona ayrılacaq investisiyanın 50,6 milyon dollardan artıq olacağı hesablanıb.
Dənizaltı tədqiqat işləri 2025-ci ilin avqustunda başlanıb. Kabelin özü isə növbəti ildə, yəni 2026-cı ilin avqustunda yerləşdirilib. Beləliklə, araşdırmaların startından xəttin istifadəyə verilməsinə qədər cəmi 14 ay keçib.
Yekibastuzdakı data mərkəzi layihəsi ilə əlaqə
The Times of Central Asia yazır ki, Qazaxıstan bu yeni rabitə imkanından xarici texnologiya şirkətlərini ölkəyə cəlb etmək üçün də istifadə etməyi planlaşdırır. Kazaxtelekomun idarə heyətinin sədri Bağdat Musinin sözlərinə görə, kabel Yekibastuz şəhərində bulud hesablamaları və süni intellekt üçün tikilən Data Center Valley kompleksinin işinə dəstək ola bilər.
Lakin nəşr qeyd edir ki, beynəlxalq bağlantının güclənməsi yalnız problemin bir hissəsini həll edir. Qazaxıstanın data mərkəzləri sahəsindəki planlarının uğurlu olması üçün ölkə həm də ucuz elektrik enerjisi təmin etməli, həm də xarici müştəriləri cəlb etməlidir. The Times of Central Asia əlavə edir ki, kabel operatorları hələ yeni xəttin hansı həcmdə trafik daşıyacağını və Rusiya üzərindən keçən məlumatların nə qədərinin bura yönləndiriləcəyini açıqlamayıblar.
Həmçinin oxuyun: The Times of Central Asia: Bakıda liderlər yeni nəqliyyat dəhlizləri təklif edib | Times of Central Asia: Avaza sammiti Azərbaycan-Qazaxıstan əlaqələrini gücləndirə bilər
