Baş nazir 22 oktyabr 2026-cı ildə ölkənin uzunmüddətli aşağıkarbonlu inkişaf sənədini imzalayıb. Bu plan Azərbaycanın 2060-cı ilə qədər xalis sıfır emissiyaya keçid prosesini addım-addım müəyyənləşdirir.
Təsdiqlənən sənədə əsasən, xalis sıfır emissiya hədəfinə iki paralel tədbirlə çatılacaq: atmosferə buraxılan istixana qazlarının həcmi minimuma endiriləcək, qalan miqdar isə meşə örtüyü və digər təbii, eləcə də texnoloji həllər sayəsində udulacaq. Dəyişikliklər tədricən enerji, nəqliyyat, sənaye istehsalı, neft-qaz hasilatı, kənd təsərrüfatı, tikinti və tullantı idarəetməsi sahələrinə sirayət edəcək.
Bu çərçivədə günəş və külək enerjisinin payı artırılacaq, ev təsərrüfatlarında və sənaye müəssisələrində enerjiyə qənaət edilməsi təşviq olunacaq, ekoloji baxımdan təmiz nəqliyyat vasitələrinin sayı çoxaldılacaq. Paralel olaraq neft və qaz çıxarılması zamanı metanın havaya buraxılmasının qarşısı alınacaq, məişət və sənaye tullantıları ayrılaraq yenidən emal ediləcək, meşə sahələri isə bərpa olunacaq. Sənəddə göstərilib ki, bu addımlar həm yeni məşğulluq imkanları yaratmaqla, həm də müasir texnoloji həllərin tətbiqinə yol açmaqla faydalı ola bilər.
2035-ci il üçün aralıq göstərici və regional təşəbbüslər
Plana görə, 1990-cı il səviyyəsi ilə müqayisədə istixana qazı emissiyalarının 2035-ci ilə qədər 40 faiz azaldılması nəzərdə tutulub ki, bu rəqəm 2060-cı il üçün qoyulmuş yekun hədəflə bağlıdır. Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvan ərazilərində “yaşıl enerji zonaları”nın təşkili də bu prosesin mühüm hissələrindən biri kimi göstərilib.
Sənədin hazırlanmasına Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi milli koordinator qismində rəhbərlik edib, digər dövlət strukturları da işə cəlb olunub. Hazırlanan materialın Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının katibliyinə göndərilməsi nəzərdə tutulur.
Xarici tərəfdaşlıq və maliyyə dəstəyi
Sənəd Azərbaycanın Paris Sazişi üzrə öhdəliklərinə verdiyi töhfəni nümayiş etdirməklə yanaşı, xarici tərəfdaşlara və investorlara ölkənin prioritetlərini daha aydın göstərəcək. Bu addım COP29 sammitində elan olunan iqlim öhdəliklərinin ölkə daxilində real tədbirlərə çevrilməsi istiqamətində atılan növbəti mərhələ sayılır.
Bildirilir ki, Bakıda razılaşdırılmış iqlim maliyyəsi sazişləri və davam edən diplomatik dialoq, strategiyanın həyata keçirilməsi üçün lazım olan maliyyə mənbələrinə və texnoloji resurslara çıxışı asanlaşdıracaq. 2060-cı il hədəfinə nail olmaq üçün xarici maliyyə yardımı, güzəştli kredit xətləri, qrant proqramları, qabaqcıl texnologiyaların köçürülməsi və özəl sektorun investisiyalarının cəlbi önəmli şərtlər kimi vurğulanıb.
İxtisaslı kadrların yetişdirilməsi, yeni bacarıqların qazanılması və geniş ictimaiyyətin proseslərə qoşulması da keçidin nəticəsinə təsir edən amillər sırasına daxil edilib. Strategiyanın hədəflərini cəmiyyətə çatdırmaq məqsədilə elm müəssisələrinin, qeyri-hökumət təşkilatlarının və mülki cəmiyyət nümayəndələrinin qatıldığı açıq müzakirələrin təşkil olunması planlaşdırılır.
Həmçinin oxuyun: Azərbaycanda aşağıkarbonlu inkişaf strategiyası təsdiqlənib
